გია ბარამიძის დაუზუსტებელი და სახელმწიფოებრივად უპასუხისმგებლო განცხადება აფხაზეთის სტატუსს ვერ შეცვლის. თუმცა მან სეპარატისტულ რეჟიმს მისცა ის, რაც ყველაზე მეტად სჭირდებოდა - ქართული ხმა საკუთარ პროპაგანდაში.

ომი სროლის შეწყვეტით არ მთავრდება. შემდეგ იწყება ბრძოლა მეხსიერებისთვის - ვინ იყო მსხვერპლი, ვინ იყო აგრესორი და ვისი ვერსია დარჩება ისტორიას.

ამ ბრძოლაში ზოგჯერ ორი სიტყვა უფრო სწრაფად მოძრაობს, ვიდრე საარქივო დოკუმენტების მთელი დასტა.

"ჩვენები ხვრეტდნენ" - "ნაციონალური მოძრაობის" შინაგან საქმეთა და თავდაცვის ყოფილმა მინისტრმა გია ბარამიძემ ეს სიტყვები აფხაზეთის ომის დროს ტყვეთა გაცვლაზე საუბრისას წარმოთქვა. კითხვა მარტივი იყო: რატომ არ ჰყავდა ქართულ მხარეს გასაცვლელი ტყვეები? პასუხი - უმძიმესი.

სააკაშვილის მთავრობის წევრმა მხოლოდ დახვრეტაზე არ ილაპარაკა. მან მკვლელობა ომით გამოწვეული შურისძიებით ახსნა: როცა ადამიანს ძმას, მეგობარს ან ახლობელს უკლავენ, ემოციის შეკავება რთულიაო. შემდეგ კი მოწინააღმდეგის მხარე ქართულ ფორმირებებს შეადარა და თქვა, რომ იქ „რუსული დისციპლინა“ არსებობდა - ამიტომ ისინი ტყვეებს იყვანდნენ.

ეს უკვე წამოცდენა აღარაა. ერთ მონაკვეთში საქართველოს ყოფილმა თავდაცვის მინისტრმა:

 შესაძლო დანაშაული განუსაზღვრელ კოლექტივს - "ჩვენებს" - მიაწერა;

 ტყვეების სავარაუდო დახვრეტა შურისძიების ემოციით ახსნა;

 მოწინააღმდეგესა და მის უკან მდგომ რუსეთს ორგანიზაციული და მორალური   უპირატესობა მიანიჭა.

სწორედ ამიტომ იყო საზოგადოებრივი რეაქცია არა მხოლოდ მოსალოდნელი, არამედ სამართლიანიც. მითუმეტეს რომ ყოფილი თავდაცვის მინისტრის სიტყვას სხვა ფასი აქვს. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ის ომის დანაშაულის შესაძლო ფაქტზე საუბრობს.

განმარტება, რომელმაც მთავარი პრობლემა ვერ განმარტა

სკანდალის შემდეგ ბარამიძემ თქვა, რომ გულისხმობდა ომის პირველ დღეებსა და კვირებს - ქაოსს. მისი განმარტებით, ამას ის ადამიანები აკეთებდნენ, რომლებიც "ომისგან გამწარებულები იყვნენ".

მაგრამ ამ განმარტებამ მთავარი კითხვა ვერ მოხსნა.

ვინ იყვნენ "ჩვენები"? სად მოხდა დახვრეტა? როდის? რომელი ფორმირება მონაწილეობდა? ბარამიძე თავად შეესწრო ამ ფაქტს თუ სხვისგან მოისმინა? არსებობს პატაკი, სია, გაცვლის ოქმი, მოწმე ან სამარხი?

არც ერთი კონკრეტული პასუხი არ გაჟღერებულა.

ამის ნაცვლად, პასუხისმგებლობა კვლავ უსახელო ადამიანებზე გადანაწილდა - ომით გამწარებულ მოსახლეობაზე, რომლებმაც 13-თვიან ბრძოლაში ახლობლები დაკარგეს. ეს კი დაზუსტება ნამდვილად არ არის. ეს უმძიმესი ბრალდების კიდევ უფრო ფართო წრეზე გავრცელებაა.

თუ ბარამიძეს კონკრეტული დანაშაულის შესახებ ინფორმაცია აქვს, როგორც ტყვეთა საკითხებზე მომუშავე სახელმწიფო კომისიის ყოფილ ხელმძღვანელს, მისი მოვალეობაა დაასახელოს ფაქტები და გადასცეს მტკიცებულებები გამოძიებას. თუ ასეთი მტკიცებულება არ აქვს, მას არ ჰქონდა უფლება, ვარაუდი ან ომისდროინდელი მოარული ხმები მთელი ქართული მხარის მახასიათებლად წარმოეჩინა.

ეს არის პასუხისმგებლობის ის სტანდარტი, რომელსაც თავდაცვის ყოფილი მინისტრი ვერ გაექცევა.

სად გადის სამართლებრივი წითელი ხაზი

აქტიურ ბრძოლაში მყოფი მოწინააღმდეგის მოკვლა და ჩაბარებული ან ბრძოლიდან გამოთიშული ადამიანის დახვრეტა ერთი და იგივე არ არის.

პირველი, სამწუხაროდ, ომის ნაწილია. მეორე - ომის დანაშაული.

ჟენევის კონვენციების საერთო მე-3 მუხლი კრძალავს მკვლელობას იმ პირთა მიმართ, რომლებიც ბრძოლაში აღარ მონაწილეობენ. ჩვეულებითი ჰუმანიტარული სამართლის 47-ე წესით, აკრძალულია თავდასხმა ბრძოლიდან გამოთიშულ პირზე.

ფრაზა "ტყვედ არ აჰყავდათ - ხვრეტდნენ" ამ ორ კატეგორიას განზრახვის მიუხედავად ერთმანეთში ურევს. მსმენელს რჩება ერთადერთი ბუნებრივი შთაბეჭდილება: ქართველები დანებებულ მებრძოლებს კლავდნენ.

კიდევ უფრო მიუღებელია ასეთი ქმედების ემოციით ახსნა. ახლობლის მკვლელობით გამოწვეული შურისძიება შეიძლება ფსიქოლოგიურად გასაგები იყოს, მაგრამ ტყვედ ჩაბარებული ადამიანის დახვრეტას ვერ ამართლებს. სახელმწიფოს თავდაცვის ყოფილი მინისტრი ამ განსხვავებას ყველაზე უკეთ უნდა აცნობიერებდეს.

ამიტომ, დღეს საზოგადოება, მათ შორის ვეტერანები ამბობენ, რომ ბარამიძის ნათქვამი უბრალოდ "ცუდად შერჩეული სიტყვები" არ ყოფილა. ეს იყო იურიდიულად სახიფათო, მორალურად უპასუხისმგებლო და საქართველოს ეროვნული ინტერესებისთვის ობიექტურად საზიანო განცხადება.

დე ფაქტო სოხუმს დამატებითი მუშაობა არ დასჭირდა

7 აგვისტოს ოკუპირებული აფხაზეთის დე ფაქტო საგარეო უწყებამ ბარამიძის სიტყვები უკვე გამოიყენა. სადავო და დაუზუსტებელი პირადი მონათხრობი მან 1992–1993 წლებში "საქართველოს შეიარაღებული აგრესიისა" და "აფხაზი ხალხის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების" ქართულ აღიარებად გამოაცხადა.

თბილისში დაწყებული გამოძიებაც სეპარატისტულმა რეჟიმმა თავის სასარგებლოდ გადააქცია: თითქოს საქართველო ადამიანს წარსულზე "სიმართლის თქმის" გამო დევნის. ეს ფორმულირება პირდაპირ იკითხება დე ფაქტო უწყების განცხადებაში.

ასე მისცა ბარამიძემ სეპარატისტულ რეჟიმს ერთდროულად ორი საჩუქარი: ე.წ. დანაშაულის აღიარება და ამ აღიარების ჩახშობის ისტორია.

სქემა პრიმიტიულია, მაგრამ ეფექტიანი:

"ჩვენები" გადაიქცა ქართულ შეიარაღებულ ძალებად.

 ომის პირველი კვირების შესაძლო ეპიზოდი - მთელი ომის პრაქტიკად.
 მოხალისეები და არაფორმალური დაჯგუფებები - საქართველოს სახელმწიფო პოლიტიკად.
 ერთი კაცის დაუდასტურებელი მონათხრობი - ქართული პოლიტიკური ელიტის   აღიარებად.

დანარჩენი კონტექსტი დე ფაქტო სოხუმს აღარ სჭირდება.

რატომ არის ბარამიძის თანამდებობები გადამწყვეტი

ბარამიძე შემთხვევითი რესპონდენტი არ არის. ომის პერიოდში იგი ტყვეთა გათავისუფლებისა და დაკარგულთა მოძიების სახელმწიფო კომისიას ხელმძღვანელობდა. მოგვიანებით იყო შინაგან საქმეთა და თავდაცვის მინისტრი.

სეპარატისტული რეჟიმი მის გვარს ყოველთვის ამ თანამდებობებთან ერთად დაწერს. უცხოელ მკითხველს არ აუხსნიან, რომ 2026 წელს ბარამიძე სახელმწიფოს სახელით არ საუბრობდა. რომ მისი ვერსია საქართველოში სადავოა. რომ არ დაუსახელებია დანაყოფი, მეთაური, ადგილი, თარიღი ან მსხვერპლი.

საერთაშორისო სასამართლოს პრაქტიკაში მაღალი თანამდებობის პირის მიერ საკუთარი მხარისთვის საზიანო ფაქტის აღიარებას შეიძლება განსაკუთრებული მტკიცებულებითი წონა მიენიჭოს. საერთაშორისო სასამართლო ასეთ განცხადებებს სიფრთხილით აფასებს - ავტორის, ფორმის, უშუალო ცოდნისა და სხვა მტკიცებულებების მიხედვით.

ბარამიძის ინტერვიუ საქართველოს სახელმწიფოს ოფიციალური აღიარება არ არის და დამოუკიდებლად ვერ დაადგენს ვერც კონკრეტულ დანაშაულს, ვერც სახელმწიფო პოლიტიკას და ვერც საქართველოს საერთაშორისო პასუხისმგებლობას.

თუმცა, მისი წარსული თანამდებობები აფხაზეთის ე.წ იურისტებისა და ლობისტებისთვის მაინც ძვირფასი მასალაა. საფრთხე ის არ არის, რომ საქართველო ამ ინტერვიუს გამო ხვალ საერთაშორისო სასამართლოში საქმეს წააგებს. საფრთხე ის არის, რომ მოწინააღმდეგემ საკუთარ არქივში ჩაიწერა ქართული ფრაზა, რომელსაც ყოველ შემდგომ დოსიეში გამოიყენებს.

რისთვის გამოიყენებს მას სეპარატისტული რეჟიმი

პირველ რიგში - ისტორიის გადასაწერად. აფხაზეთის ე.წ მთავრობა შეეცდება დაამტკიცოს, რომ ომი იყო არა რუსეთის მხარდაჭერით წარმართული სეპარატისტული კონფლიქტი, არამედ საქართველოს მიერ აფხაზი ხალხის წინააღმდეგ დაწყებული აგრესია.

შემდეგ - დეიზოლაციის კამპანიებში. უცხოელ დეპუტატებთან, დიასპორულ ორგანიზაციებთან, მედიასა და აკადემიურ წრეებში ბარამიძის სიტყვები შეიძლება წარადგინონ, როგორც "მოწინააღმდეგის მიერ დადასტურებული ფაქტი".

გამოიყენებენ მოლაპარაკებებშიც - რათა თბილისს კონკრეტული დანაშაულების გამოძიება კი არა, კოლექტიური პასუხისმგებლობისა და "აგრესორის" სტატუსის აღიარება მოსთხოვონ.
და ბოლოს, გამოიყენებენ აფხაზურ საზოგადოებაში შიშის გასაღრმავებლად: თუ საქართველოს თავდაცვის ყოფილი მინისტრიც ამბობს, რომ "ჩვენები ხვრეტდნენ", მაშინ თბილისთან დაახლოება კვლავ ფიზიკურ საფრთხედ უნდა წარმოჩნდეს.

ეს უკვე მხოლოდ საგარეო პროპაგანდა აღარ არის. ეს შერიგების წინააღმდეგ მიმართული შიდა მობილიზაციის იარაღია.

ყოჯალის გაკვეთილი: განმარტება ქრება, ციტატა რჩება

საერთაშორისო პრაქტიკაში ასეთი შემთხვევა ახალი არ არის.

1992 წლის ყოჯალის ტრაგედიის შემდეგ აზერბაიჯანის ყოფილი პრეზიდენტის, აიაზ მუთალიბოვის ინტერვიუს ცალკეული ფრაზები სომხურმა მხარემ ათწლეულების განმავლობაში გამოიყენა იმის სამტკიცებლად, რომ აზერბაიჯანელი მშვიდობიანი მოსახლეობის სიკვდილზე პასუხისმგებელი თავად აზერბაიჯანის სახალხო ფრონტი იყო.

1997 წელს Human Rights Watch-ს სპეციალური პასუხის გამოქვეყნება დასჭირდა.

ორგანიზაციამ განმარტა, რომ მუთალიბოვის ინტერვიუს მიუხედავად, დამოუკიდებელი გამოძიება აზერბაიჯანული ძალების მიერ საკუთარი მოსახლეობის დახოცვის მტკიცებულებას არ შეიცავდა და სამოქალაქო მსხვერპლზე პირდაპირ პასუხისმგებლობას ყარაბაღის სომხურ ძალებს აკისრებდა. HRW-ის წერილი ზუსტად აჩვენებს, როგორ იქცევა ყოფილი ლიდერის ბუნდოვანი სიტყვა მოწინააღმდეგის მთავარ გამამართლებელ ციტატად.

ეს არის ბარამიძის შემთხვევის ყველაზე მკაფიო გაფრთხილებაც: განმარტება შეიძლება ერთ კვირაში მიივიწყონ. თავდაპირველმა ორმა სიტყვამ კი ათწლეულები იცოცხლოს.

ერთი ფრაზა საქართველოს პოზიციას ვერ შეცვლის - მაგრამ მისი დაცვა ყოველდღე გვიწევს

2026 წლის 4 ივნისს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ 107 ხმით კვლავ მიიღო რეზოლუცია აფხაზეთიდან და ცხინვალის რეგიონიდან დევნილთა და ლტოლვილთა შესახებ. მხოლოდ 8 სახელმწიფო იყო წინააღმდეგი, 55-მა კი თავი შეიკავა. რეზოლუციამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა დევნილთა უსაფრთხო და ღირსეული დაბრუნებისა და საკუთრების უფლებები.

ეს არის საერთაშორისო მოცემულობა: ბარამიძის ერთი ინტერვიუ საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას ვერ გააუქმებს, ვერ წაშლის ქართველთა იძულებითი გადაადგილების მტკიცებულებებს და დე ფაქტო სოხუმის რეჟიმს საერთაშორისო აღიარებას ვერ მოუტანს.

მაგრამ საერთაშორისო პოზიცია მხოლოდ რეზოლუციებით არ ინარჩუნებს თავს. მას სჭირდება მტკიცებულება, დისციპლინა და პასუხისმგებლიანი საჯარო ენა - განსაკუთრებით იმ ადამიანებისგან, რომლებსაც სახელმწიფოს უმაღლესი თანამდებობები ეკავათ.

ყველაზე ძვირი ორი სიტყვა

ომის დანაშაულებზე საუბარი საქართველოს არ ასუსტებს. ფაქტების დამალვა სახელმწიფოს არასოდეს აძლიერებს. მაგრამ მტკიცებულების გარეშე მთელი ქართული მხარის დადანაშაულება სიმართლესაც აზიანებს და ეროვნულ ინტერესსაც.

გია ბარამიძემ კონკრეტული პირის ან დანაყოფის შესაძლო პასუხისმგებლობაზე არ ილაპარაკა. მან თქვა - "ჩვენები". შემდეგ შესაძლო დახვრეტა ემოციით ახსნა და მოწინააღმდეგის მხარეს "რუსული დისციპლინა" შეუქო.

სწორედ ეს აქცევს მის სიტყვებს არა უბრალო შეცდომად, არამედ მძიმე პოლიტიკურ უპასუხისმგებლობად.

ახლა სეპარატისტულ ძალას აღარ სჭირდება მხოლოდ საკუთარი წყაროების ციტირება. მას შეუძლია თქვას: ამას საქართველოს თავდაცვის ყოფილი მინისტრი და ტყვეთა სახელმწიფო კომისიის ყოფილი ხელმძღვანელი ამბობს. შემდეგ დაამატებს, რომ თბილისმა მისი დასჯა გადაწყვიტა. დანარჩენს კი უბრალოდ მოჭრის.

კონფლიქტებში ისტორიას ყოველთვის გამარჯვებული არ წერს. ზოგჯერ მას ყველაზე გამძლე ციტატა წერს.

სოხუმის დე ფაქტო ხელისუფლებამ თავისი ციტატა უკვე მიიღო - "ნაციონალური მოძრაობის" წევრი გია ბარამიძისგან.